Francesco Borromini was een van de meest oorspronkelijke geesten in de geschiedenis van de architectuur. Met zijn rivaal Bernini was hij de uitvinder van de Barok. De meeste van zijn scheppingen zijn te vinden in Rome. Het boekje Borromini, architect in Rome (pdf) biedt een inleiding op de Barok, schetst leven en werk van Borromini en sluit af met een kaartje waarop alle Borromini-sites in Rome in een oogopslag te vinden zijn.

Voor in de klas staan hieronder wat verwerkingsvragen, die voor een deel voortbouwen op het project Klassiek Bouwen, elders op deze website.

VERWERKINGSVRAGEN BIJ HET PROJECT OVER FRANCESCO BORROMINI

 

BAROK

1.           Waarom ontstaat de Barok juist in de zeventiende eeuw? En waarom juist in Rome?

2.           Wijs in afb. 1 zoveel mogelijk kenmerken van de Barok aan.

 

START IN DE SINT PIETER

3.           Vergelijk afb.3 en 4 met afb.5.15 uit Rome leven met het verleden.

a       Zie je verschillen tussen de ontwerptekeningen en het eindresultaat? Welke?

b       Op welk aspect van het ontwerp heeft Borromini zich geconcentreerd en op welk aspect Bernini?

c        Leg uit dat de aspecten waarop Borromini en Bernini zich geconcentreerd hebben, goed passen bij hun artistieke achtergrond.

 

RIVALITEIT EN TEGENSLAG

4.           Noem drie factoren die een rol spelen bij het bemachtigen van ontwerpopdrachten.

5.           Vergelijk afb.6 en 7. Welk ontwerp zou jij hebben gekozen? Waarom?

6.           Vergelijk afb.8 en 9.

a       Noem drie verschillen tussen het ontwerp van Borromini en wat het uiteindelijk geworden is.

b       Vind je het jammer dat Borromini niet de kans heeft gekregen de kerk volgens zijn eigen idee├źn te voltooien? Waarom wel/niet?

 

DE STIJL VAN BORROMINI

7.           Welke kenmerken van Borromini's stijl vind je terug in afb.6 en 9?

8.           Wat zeggen de voorwerpen rond het portret van Borromini op afb.11 over hem als architect?

9.           Op welke afbeeldingen (12 t/m 35) zie je holle/bolle/golvende muren?

10.       Wijs in afb. 12 t/m 35 tien verschillende klassieke bouwelementen aan. (Voor klassieke bouwelementen zie eventueel Klassiek bouwen.)

11.       Waar zie je geveugelde engelenhoofdjes op afb. 12 t/m 35?

12.       Waar zie je de Borromini-balustrade op afb. 12 t/m 35? (Voor balustrade zie eventueel Klassiek bouwen p.10).

13.       Wijs op afb. 12 t/m 35 twee knotsgekke torentjes aan en verklaar wat ze zo gek maakt.

 

PALAZZO BARBERINI

14.       Houdt de voorgevel op afb. 12/13 zich aan de voorschriften wat betreft het gebruik van de orden zoals die afgeleid zijn van het Colosseum? (zie Klassiek bouwen p.9 vraag 22)

 

SAN CARLO

15.       Welke karkarktertrek van Borromini's ontwerpen zie je op afb. 17?

16.       Leg uit dat Borromini in de plattegrond van de kerk een middenweg heeft gevonden tussen twee traditionele kerkplattegronden.

17.       Lijkt de koepel van de San Carlo meer op die van het Pantheon of op die van de Sint Pieter? Vergelijk Klassiek bouwen p.12. Geef argumenten!

 

KLOOSTERGEBOUWEN VAN DE ORATORIANER ORDE

18.       Wat maakt de gevel van het oratorium misschien wel opvallender dan de gevel van de kerk?

19.       Wat heeft Borromini gedaan om de gevel van het oratorium er minder belangrijk te laten uitzien dan die van de kerk?

20.       Welke twee varianten van de geveldriehoek (Klassiek bouwen p.14) heeft Borromini bovenop de gevel van het oratorium met elkaar gecombineerd?

 

SANT' IVO DELLA SAPIENZA

21.       Hoeveel geometrische figuren zie je, getekend of verborgen, op afb.25?

22.       Volgens sommige kunsthistorici zit het dier dat het wapen van paus Urbanus VIII siert (zie afb. 2), verwerkt in het ontwerp voor de Sant' Ivo. Hoe?

23.       Aan welk detail van de Sant' Ivo kun je zien dat de kerk voltooid is op kosten van paus Alexander VII?

24.       Lijkt de koepel van de Sant' Ivo meer op die van het Pantheon of op die van de Sint Pieter? Vergelijk Klassiek bouwen p.12. Geef argumenten!

 

SINT JAN VAN LATERANEN

25.       Omschrijf het verschil in het gebruik van de orden (zuilen e.d.) in de oorspronkelijke basiliek en na de verbouwing.

26.       Vertaal de inscriptie op afb. 27.

27.       Verklaar de duif op afb. 27.

 

COLLEGIO DI PROPAGANDA FIDE

28.       De gevel van het College wekt de indruk tussen de straten ingeklemd te zijn. Hoe komt dat?

29.       Borromini is erin geslaagd om van de kapel van de Re Magi een mooie eenheid te maken. Hoe is hij daarin geslaagd?

 

ANDERE PROJECTEN

30.       De gang op afb.34 is niet zo diep als het lijkt.

a        Hoe kan dat?

b        Wijs op afb. 12 t/m 35 nog een voorbeeld van optische illusie aan.